На 9 февруари 2016 година се одржа редовна седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, на која беа разгледани состојбите во домашната економија, движењата на меѓународните и домашните финансиски пазари и показателите за домашната економија

На 9 февруари 2016 година се одржа редовна седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, на која беа разгледани состојбите во домашната економија, движењата на меѓународните и домашните финансиски пазари и показателите за домашната економија во контекст на поставеноста на монетарната политика.

Oцената на економските и на финансиските услови покажа дека постојната монетарна поставеност е соодветна, при што Комитетот за оперативна монетарна политика одлучи на аукцијата да се понудат благајнички записи на ниво од 25.500 милиони денари, со непроменета каматна стапка од 3,25%. 

Најновите показатели покажуваат дека економската активност и понатаму солидно расте, делумно поддржана од кредитната активност на домашните банки. Економското закрепнување се одвива без ценовни притисоци и без притисоци во надворешниот сектор. Девизните резерви и понатаму се на соодветното ниво, коешто е доволно за справување со евентуални непредвидени шокови во иднина. Што се однесува на ефектите врз домашната економија, поврзани со домашните политички случувања, се оценува дека тие се ограничени. Сепак, и понатаму постои неизвесност во окружувањето, што создава ризици за следниот период. Во вакви услови, излегувањето од зоната на приспособлива монетарна политика во следниот период ќе зависи од понатамошното стабилизирање на домашниот политички контекст и нeговите ефекти врз економијата, како и од промените во надворешната позиција и ефектите врз девизните резерви. 

Најновите макроекономски показатели не упатуваат на поголеми промени во амбиентот за водење на монетарната политика. Во реалниот сектор и понатаму се задржуваат поволните трендови. По растот на БДП од 3,5% во третиот квартал, најновите расположливи показатели за последното тримесечје покажуваат дека овие трендови продолжуваат, што е особено видливо во индустријата, трговијата и градежништвото. Досегашните движења кај показателите за економската активност упатуваат на можност за умерено повисок раст во 2015 година од очекуваниот. Сепак, и покрај овие поволни движења, неизвесното глобално закрепнување, а особено неповолните услови на глобалниот пазар на метали и неизвесноста заради домашните политички случувања и понатаму се ризиците коишто може да влијаат врз темпото на идното закрепнување. 

Во отсуство на нови податоци за инфлациските остварувања од почетокот на 2016 година, промените на надворешните претпоставки и натаму упатуваат на надолни ризици за проекцијата за инфлацијата за следниот период. Овие оцени ги одразуваат февруарските ревизии на светската цена на нафтата и на цените на примарните прехранбени производи, коишто се коригирани во надолна насока, во споредба со октомвриските проекции. Сепак, треба да се има предвид големата неизвесност околу идното движење на светските цени на примарните производи и можноста за ненадејни промени кај оваа категорија. 

Последните податоци за девизните резерви (приспособени за ефектите од ценовните и курсните разлики и ценовните промени на хартиите од вредност) заклучно со јануари, покажуваат умерено намалување од почетокот на 2016 година. Промените кај девизните резерви од почетокот на годината се во рамки на октомвриската проекција, покажувајќи позиција на билансот нa плаќања, којашто е во рамки на очекувањата. Сепак, бројот на расположливи показатели за надворешниот сектор од почетокот на годината е ограничен, поради што и не може попрецизно да се укаже на изворите на промена на девизните резерви, гледано од овој аспект. Показателите на адекватноста на девизните резерви и натаму се во сигурната зона. 

На девизниот пазар, во јануари банките во трансакциите со сите клиенти остварија нето-продажба на девизи којашто беше повисока од нето-продажбата во истиот месец 2015 година. Ваквите остварувања се должат на понискиот откуп на девизи на банките од менувачниците, главно поради високата споредбена основа поврзана со растот на понудата на швајцарски франци во јануари 2015 година, непосредно по одлуката на Централната банка на Швајцарија да престане да го брани девизниот курс од апрецијација. Од друга страна, во трансакциите со фирми се забележани релативно поповолни остварувања на годишна основа, што се должи на повисоката понуда на девизи од новите производствени капацитети и претпријатија од тутунската индустрија. Притоа, банките дел од потребните девизни средства, покрај од сопствени извори, ги надоместија од меѓубанкарскиот пазар и од трансакциите со Народната банка. 

Во однос на кредитниот пазар, по силниот кредитен раст остварен во последниот квартал на 2015 година, особено во декември, првичните податоци за јануари покажуваат намалување на вкупните кредити на приватниот сектор. Месечното намалување на кредитите произлегува од намаленото кредитирање на корпоративниот сектор, што не е невообичаено за првиот месец од годината. Кредитите на домаќинствата и натаму растат на месечна основа, но умерено послабо во споредба со претходниот месец. Со оглед на силниот кредитен раст во последното тримесечје на 2015 година, којшто ги надмина очекувањата, годишната стапка на раст на вкупните кредити во јануари е околу 9% и е над проекцијата за првиот квартал на 2016 година. Во однос на депозитниот потенцијал, вкупните депозити се намалија во јануари, што следи по силниот раст во претходниот месец, при што нивната годишна динамика е блиску до очекувањата од октомвриските проекции. 

Ликвидноста на банките, под влијание на автономните фактори во јануари, се намали и услови банките да го намалат износот на средствата пласирани во расположливи депозити кај Народната банка. Со оглед на намалената ликвидност, банките во јануари активно тргуваа со депозити, а меѓубанкарската каматна стапка се задржа на релативно стабилно ниво околу 1,0%. Воедно, во јануари, продолжија поволните движења на секундарниот пазар, каде што покрај со благајнички записи, пазарните учесници имаа зголемен обем на тргување и со државните хартии од вредност. 

На меѓународните пазари во јануари постоеше променливост и одбивност кон ризик, во услови на очекувања за натамошно забавување на економската активност во Кина, пад на берзите и на цената на нафтата. Во евро-зоната, макропоказателите упатија на умерен економски раст, а на состанокот на ЕЦБ беше најавено преиспитување на поставеноста на монетарната политика. Во услови на загриженост за глобалниот раст и остварувањата на американската економија, ФЕД ја задржа каматната стапка на непроменето ниво, а на пазарите постоеше зголемена неизвесност околу динамиката и интензитетот на евентуалното затегнување на монетарната политика до крајот на годината. 

Општо земено, последните остварувања укажуваат на задржување слична макроекономска слика како во октомвриските проекции, со солиден економски и кредитен раст, отсуство на ценовни притисоци и платнобилансна позиција којашто обезбедува натамошно одржување на девизните резерви на адекватното ниво. Основите на економијата и натаму се солидни. Ризиците произлегуваат од надворешното, но и од неизвесното домашно окружување. Во однос на надворешните фактори, тие и натаму се поврзани со евентуалните промени во динамиката на заздравување на глобалниот економски раст и движењата на цените на примарните производи на светските берзи. Во однос на домашните ризици, и покрај тоа што во досегашниот период нивното влијание беше релативно мало и ограничено, евентуалното продолжување на неизвесноста поврзана со политичките случувања доведува до можност од нејзино прелевање во економијата, заради поголемата воздржаност на домашните и странските субјекти. Сепак, дел од ризиците се ублажени со мерките на НБРМ кај инструментот задолжителна резерва, коишто имаат за цел да обезбедат понатамошна поддршка на долгорочното штедење во домашна валута и со тоа, поддршка на процесот на „денаризација“ на економијата. Во иста насока се и декемвриските пакет-мерки за забавување на брзиот раст на долгорочни потрошувачки кредити, коишто истовремено овозможуваат и олеснување на условите за финансирање на корпоративниот сектор. Исто така, продолжувањето на важноста на нестандардната мерка кај задолжителната резерва до крајот на 2017 година придонесува за натамошна поддршка на кредитирањето кај системски значајните сектори за домашната економија, односно нето-извозниците и домашните производители на електрична енергија. 

НБРМ и во следниот период внимателно ќе ги следи движењата и доколку е потребно, ќе направи соодветни промени во монетарната политика за успешно остварување на целите на монетарната политика.
 

Кабинет на гувернерот