Komitetit për Politikë Operative Monetare të BPRM-së zhvilloi mbledhjen e tij të rregullt

Më 8 maj të vitit 2018, u zhvillua mbledhja e rregullt e Komitetit për Politikë Operative Monetare të BPRM-së, në të cilën u shqyrtuan gjendjet në ekonominë e vendit, zhvillimet në tregjet financiare ndërkombëtare dhe të vendit si dhe treguesit për ekonominë e vendit në kontekst të pozicionimit të politikës monetare.

Në mbledhje u vlerësua se pozicionimi monetar është adekuat dhe u vendos që ankandi i bonove të bankës qendrore më 9 maj të zhvillohet në kushte të pandryshuara, respektivisht të ofrohen bono të bankës qendrore në shumë prej 25.000 milionë denarë dhe normë të interesit 3.00%.

Komiteti shqyrtoi arritjet e fundit në ekonominë e vendit në kontekst të projeksioneve të fundit makroekonomike të muajit prill, ku përsëri theksoi se themelet ekonomike janë të shëndosha, pa prezencë të mosbalanceve në ekonomi. Mungesa e mosbalanceve vërehet përmes inflacionit stabil dhe pozicionit të favorshëm të jashtëm, kontekst i cili kontribuon për zhvillime të favorshme në tregun valutor dhe intervenime me neto blerje të valutave të huaja nga BPRM-ja nga fillimi i vitit. Dinamika dhe struktura valutore e kursimeve të amvisërive dëshmojnë pritje stabile dhe perceptime të favorshme.

Sa u përket treguesve më të ri makroekonomikë, pas amullisë së ekonomisë në vitin 2017, treguesit aktual me frekuencë të lartë për aktivitetin në tremujorin e parë të vitit 2018, në përgjithësi, tregojnë mundësi për rritje ekonomike. Në këtë konstatim shpijnë të dhënat për industrinë dhe tregtinë, ndërsa aktiviteti i ndërtimtarisë vazhdoi të zvogëlohet.

Të dhënat për inflacionin në muajin prill treogjnë vazhdimësi të zhvillimeve të deritanishme, ku norma mesatare vjetore e inflacionit në katër muajt e parë ishte 1,5% më së shumti nën ndikimin e inflacionit bazë dhe komponentit ushqimor. S u përket treguesve të sektorit të jashtëm, numri i tyre është i kufizuar, dhe të dhënat e disponueshme aktuale tregojnë në një pozicion të jashtëm relativisht të favorshëm. Sa i përket mjaftueshmërisë së rezervave valutore, të gjithë treguesit vazhdojnë të lëvizin në zonë të sigurt.

Në periudhën ndërmjet dy mbledhjeve mujore të Komitetit për Politikë Operative Monetare të BPRM-së, potenciali likuid i bankave regjistroi zvogëlim, për çka kontribut më të rëndësishëm kishin transaksionet e shtetit si pasojë e pagesës më të lartë të të ardhurave tatimore dhe jo-tatimore në Buxhetin e RM-së. Në të njëjtën kohë, në tregun valutor, zhvillimet e favorshme në fillim të vitit 2018, të cilat karakterizohen me neto shitje më të ulët të valutave të huaja të bankave për klientët e tyre, vazhduan edhe në muajin prill të viti 2018. Këtë muaj, klientët e bankave, në bazë neto kishin ofertë më të lartë të valutave të huaja, që është në kundërshtim me zhvillimet karakteristike për muajin e njëjtë të vitit kur bankat zakonisht kryejnë neto shitje të valutave të huaja për klientët e tyre.

Zhvillimet e këtilla të favorshme në tregun valutor, të cilat në masë të madhe dalin nga oferta e zmadhuar e valutave të huaja nga kompanitë, por edhe nga arritjet relativisht më të mira në transaksionet me subjektet tjera, kontribuuan për zmadhim të mëtejshëm të likuiditetit të valutave të huaja të bankave dhe për intervenimet e Bankës Popullore për blerje të tepricës së valutave të huaja në shumë prej 27,5 milionë euro. Me këtë, në katër muajt e parë të vitit, bankat kishin pozicion neutral në transaksionet me klientët, që është në kundërshtim me periudhën e njëjtë të vitit paraprak kur regjistruan neto shitje prej 153 milion euro, për çka kontribuuan rritja disa herë më e lartë e ofertës në krahasim me rritjen e kërkesës për valuta të huaja nga klientët e bankave.

Pas zvogëlimit mujor të totalit të depozitave në muajin mars, të dhënat fillestare monetare për muajin prill tregojnë rritje të vogël mujore të totalit të depozitave në sistemin bankar. Lëvizjet pozitive në totalin e depozitave në muajin prill janë plotësisht reflektim i rritjes së kursimit të amvisërive, ndërsa depozitat e korporatave regjistrojnë rënie. Në tregun e kredisë, në muajin prill vazhdoi rritja mujore e kredive, me ritëm diçka më të shpejtë në krahasim me muajin paraprak. Sipas sektorëve, bartës i rritjes është kreditimi i amvisërive, dhe rritje të vogël gjithashtu regjistrojnë edhe kreditë e sektorit të korporatave.

Në periudhën e analizuar, bankat kompensuan një pjesë të madhe të nivelit më të ulët të aseteve likuide në denarë përmes zvogëlimit të aseteve të vendosura në depozita të disponueshme brenda natës në Bankën Popullore. Gjithashtu, bankat kishin aktivitet të rritur tregtar edhe në tregjet e parasë, ku një pjesë e aseteve të nevojshme i siguruan me repo transaksione edhe me kredi ndërbankare të depozitave të pasiguruara. Normat e interesit të tregut regjistruan lëvizje të moderuar teposhtë, që pavarësisht kërkesës së rritur për likuiditet, vlerësohet si reagim i mëtejshëm i tregut i bankave për zvogëlimin e normave të interesit të bonove të bankës qendrore dhe depozitave të disponueshme në Bankën Popullore në muajin mars.

Në muajin prill u regjistrua ndryshim i zvogëluar në tregjet ndërkombëtare financiare, gjatë shqetësimit më të dobët nga kufizimeve tregtare në krahasim me muajin paraprak dhe besimit të rritur të investitorëve, që rezultoi në zhvillim rritës të çmimeve të aksioneve dhe zvogëlim të çmimeve të instrumenteve më të sigurta, si në SHBA ashtu edhe në Eurozonë. Në kushte të atilla, si dhe gjatë perceptimeve për politika monetare akoma divergjente të bankave qendrore globale - FED dhe BQE, Dollari Amerikan regjistroi mbivlerësim në raport me Euron. Në mbledhjen e BQE-së ishte përsëritur qëndrimi se programi për lehtësim kuantitativ do të vazhdojë më së paku deri në shtator të vitit 2018, ndërsa normat e interesit do të mbeten në nivelet aktuale për një periudhë më të gjatë kohore. Nga ana tjetër, në mbledhjen e FED-it, në fillim të muajit maj diferenca e normave të interesit mbetet në nivelin nga 1,5% deri 1,75% siç edhe pritej, por nuk pati ndryshme në shpalljen e trajektores afatgjate të politikës monetare, e cila është në pajtim me pritjet për tre rritje të normave të interesit gjatë këtij viti.

Në përgjithësi, në mbledhje u arrit përfundimi se treguesit dhe vlerësimet e fundit makroekonomikë kryesisht lëvizin në pajtim me pritjet, ndërsa qëndrimet për ambientin e implementimit të politikës monetare kryesisht janë të pandryshuara në raport me vlerësimin paraprak.

Banka Popullore edhe gjatë periudhës së ardhshme me kujdes do ti përcjellë të gjithë treguesit ekonomikë dhe ngjarjet në ekonominë e vendit, dhe pa e rrezikuar arritjen e qëllimit të saj themelor, do të mundësoj kushte për forcimin e mëtejshëm të mbështetjes së sektorit bankar kah rritja e aktivitetit ekonomik në vend.