Ulet norma bazë e interesit për 0.25 p.p. - ruhet karakteri i kujdesshëm i politikës monetare

Shkup, 18 shtator 2024   

Më 17 shtator 2024, u mbajt mbledhja e rregullt e Këshillit Ekzekutiv për përcaktimin e politikës monetare të Bankës Popullore, në të cilën u shqyrtuan të dhënat dhe informacionet më të fundit për ekonominë globale dhe vendase dhe zhvillimet më të fundit në tregjet financiare ndërkombëtare dhe vendase në kuadër të përcaktimit të politikës monetare.

Në mbledhje u vlerësua se kushtet e fundit në ekonomi bëjnë të mundur fillimin e një normalizimi gradual të kujdesshëm të përcaktimit të politikës monetare. Për rrjedhojë, u vendos ulja e normës së interesit të bonove të thesarit me 0,25 p.p., në nivelin 6,05%. Normat e interesit për depozitat njëditore dhe shtatëditore mbeten të pandryshuara, përkatësisht në nivelet 4,20% dhe 4,25%. E pandryshuar mbetet edhe oferta e bonove të thesarit në ankandin e rregullt dhe është 10 miliardë denarë.

Me ndryshime të tilla ruhet kujdesi në politikën monetare, duke marrë parasysh rreziqet që lidhen me mjedisin e jashtëm që ende ekzistojnë, por edhe me faktorët e brendshëm që ndikojnë në kërkesën agregate. Edhe më tutje pritet që niveli i normave të interesit, së bashku me ndryshimet e deritanishme në rezervën e detyrueshme dhe masat makroprudenciale të marra, duke përfshirë rritjen graduale të normës së shtresës mbrojtëse kundërciklike të kapitalit për ekspozimet bankare (1% me zbatimin nga korriku, 2024), do të kontribuojë në stabilitetin e çmimeve në periudhën afatmesme dhe në ruajtjen e stabilitetit të kursit të këmbimit. Në të njëjtën kohë, ndryshimet në instrumentin e rezervës së detyrueshme, të cilat zbatohen nga korriku 2024, kontribuojnë në mbështetje shtesë për përcaktimin e politikës monetare.

Vendimi për politikën monetare bazohet në vlerësimet për inflacionin, i cili lëviz brenda pritshmërive, si dhe në lëvizjet e vazhdueshme favorizuese të tregut valutor. Norma vjetore e inflacionit u ngadalësua ndjeshëm në muajin gusht dhe arriti në 2,2%, me lëvizje të favorshme në të tre komponentët kryesorë, domethënë rënie të çmimeve të komponentëve ushqimorë dhe energjitikë dhe rritje të ngadaltë të inflacionit bazë. Duke marrë parasysh bazën e krahasimit nga viti 2023 (masat për kufizimin e përkohshëm të rritjes së çmimeve), një ndryshueshmëri e caktuar në normën e inflacionit është e mundur deri në fund të vitit, por mesatarisht për të gjithë vitin 2024 pritet të jetë brenda intervalit të parashikuar prej 3,5%, sipas ciklit të projeksionit të muajit prill. Në anketat e KE-së për pritshmëritë e konsumatorëve, për pesë muaj me radhë kanë mbizotëruar pritjet për ulje çmimesh në periudhën e ardhshme. Sa i përket çmimeve të produkteve primare në bursë, parashikimet e fundit janë rishikuar në rënie, në përputhje me rritjen e ofertës dhe uljen e kërkesës, e cila shoqërohet me perspektiva më të dobëta rritjeje.

Gjendja në tregun valutor është e qëndrueshme dhe lëvizjet janë të favorshme. Niveli i rezervave valutore në fund të muajit gusht arrin 4.469,8 milionë euro, i cili është i mjaftueshëm për ruajtjen e stabilitetit të kursit të këmbimit të monedhës vendase. Në përputhje me lëvizjet e favorshme të tregut valutor, Banka Popullore nga fillimi i vitit ndërhyri me blerje neto të këmbimit valutor, gjë që kontribuoi në arritje më të mira të rezervave valutore sesa pritej.

Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme nga sektori i jashtëm, deficiti tregtar në muajin korrik 2024 është në përputhje me pritjet nga cikli i projeksionit të prillit. Realizimet në tregun e këmbimit në fund të muajit gusht janë pak më të larta se flukset neto të parashikuara nga transfertat private. Deficiti i realizuar në llogarinë rrjedhëse të bilancit të pagesave në tremujorin e dytë të vitit 2024 është më i ulët se pritjet sipas projeksionit të prillit, me flukse financiare neto më të larta të realizuara njëkohësisht.

Sa i përket politikës së Bankës Qendrore Europiane (BQE), si faktor që e merr parasysh edhe Banka Popullore, në mbledhjen e fundit të shtatorit, për herë të dytë këtë vit, është marrë vendim për uljen e normës së interesit me 0.25 p.p.

Rritja ekonomike në tremujorin e dytë të vitit 2024 u përshpejtua dhe është pothuajse identike me parashikimet e Bankës Popullore. Rritja reale e ekonomisë vendase është 2,3% në bazë vjetore (1,2% në tremujorin paraardhës), me rritje të mëtejshme në baza tremujore. Kështu, në gjashtëmujorin e parë u arrit një rritje prej 1,8%, që është afër projeksionit tonë prej 1,9%. Të dhënat me frekuencë të lartë për tremujorin e tretë të 2024 aktualisht janë të kufizuara. Për momentin, të dhënat e muajit korrik tregojnë një rritje reale vjetore të xhiros në totalin e prodhimit tregtar dhe industrial, kundrejt rënies së tyre në tremujorin e mëparshëm. Për sa i përket rreziqeve për rritjen në periudhën e ardhshme, ato ende ekzistojnë dhe lidhen mbi të gjitha me zhvillimet në mjedisin e jashtëm, por edhe me intensitetin e zbatimit të projekteve të infrastrukturës së brendshme.

Në sektorin monetar, potenciali depozitues i bankave është solid dhe për momentin me perspektiva për arritje më të mira se sa pritej për tremujorin e tretë. Të njëjtat janë arritjet edhe në rritjen e kredisë, e cila është ruajtur pak mbi nivelin e parashikuar.

Në përgjithësi, arritjet e fundit tek treguesit kryesorë makroekonomikë, si dhe perceptimet për rrugën e tyre në të ardhmen, krijuan një mundësi për uljen e normës bazë të interesit. Megjithatë, Banka Popullore mban një qasje të kujdesshme në vendimet e mëtejshme për politikën monetare. Rreziqet që lidhen me mjedisin e jashtëm duhet të vazhdojnë të monitorohen, mbi të gjitha çmimet e produkteve primare, të cilat ende ndikohen nga konteksti i paqëndrueshëm gjeopolitik dhe ndryshimet klimatike, si dhe duhet kushtuar vëmendje edhe rreziqeve nga faktorët e brendshëm që mund të ndikojnë në kërkesë dhe tek çmimet në periudhën e ardhshme, duke përfshirë politikën e pagave.Kështu që, zbatimi i politikave të matura makroekonomike do të jetë prioriteti ynë edhe në të ardhmen. Banka Popullore është ende e gatshme të përdorë të gjitha instrumentet e nevojshme dhe të marrë masat e duhura që do të kontribuojnë në ruajtjen e stabilitetit të kursit të këmbimit dhe stabilitetit të çmimeve në afat të mesëm.