Shkup, 15 shtator 2021

Më 14 shtator 2021, u zhvillua mbledhja e rregullt e Komitetit për Politikë Operative Monetare të Bankës Popullore, në të cilën u shqyrtuan zhvillimet në tregjet financiare ndërkombëtare dhe të vendit dhe  treguesit për ekonominë e vendit në kontekst të pozicionimit të politikës monetare.

Në mbledhje, u vlerësua se niveli aktual i normës bazë të interesit është i përshtatshëm me kushtet ekzistuese ekonomike dhe financiare, dhe u vendos të mbetet i njëjtë, në nivelin 1.25%, duke ruajtur kështu karakterin e lehtësuar të politikës monetare. Ulja e normës bazë të interesit deri më tani, si dhe ulja e ndjeshme e sasisë së ofruar të bonove të bankës qendrore kanë kontribuar në rritjen e likuiditetit të sistemit bankar dhe mbështetjen e flukseve të kredive në ekonomi. Në mbledhje, u vlerësua se likuiditeti aktual i sistemit bankar është i përshtatshëm, dhe u vendos në ankandin e bonove që do të mbahet sot për të ofruar bono në vlerë të pandryshuar prej 10 miliardë denarë.

Krahasimi i indikatorëve të fundit makroekonomik për ekonominë e vendit me dinamikën e tyre të parashikuar nuk tregon devijime të konsiderueshme në segmentet individuale të ekonomisë. Pas rënies vjetore të vazhdueshme në katër tremujorët e mëparshëm, e cila lidhet me shfaqjen e pandemisë së Kovid-19, produkti i brendshëm bruto në tremujorin e dytë të vitit 2021 shënoi rritje reale në bazë vjetore prej 13.1%. Rritja e PBB -së në tremujorin e dytë është kryesisht rezultat i kontributit pozitiv të kërkesës së brendshme, dhe kontributit negativ të eksportit neto, i cili është në përputhje me pritshmëritë. Në gjysmën e parë të vitit, u realizua rritje prej 5.2%, e cila është pothuajse plotësisht në përputhje me parashikimet e Bankës Popullore prej 5.4%. Të dhënat me frekuencë të lartë për tremujorin e tretë të vitit 2021 që janë aktualisht në dispozicion janë të pjesërishme dhe të pamjaftueshme për të kuptuar situatën në tërësi. Domethënë, të dhënat për muajin korrik tregojnë rritje reale vjetore të mëtejshme të qarkullimit në tregtinë e përgjithshme, gjatë stabilizimit të lëvizjeve në prodhimin industrial në bazë vjetore.

Sa i përket lëvizjeve të inflacionit, në periudhën janar-gusht, mesatarisht, rritja vjetore e çmimeve është 2.7%. Gjatë kësaj periudhe, rritje e theksuar vërehet në çmimet e naftës dhe derivateve të naftës, të shkaktuara nga lëvizjet e bursave botërore, ku ndikim shtesë kishin edhe rritjet e natyrës administrative dhe rregullatore, si dhe çmimet më të larta në restaurante dhe hotele, që lidhet pjesërisht edhe nga masat për të parandaluar përhapjen e Kovid-19. Ecuritë në inflacion janë pak më të larta se pritshmëritë, ku edhe më tej theksohet pasiguria në lëvizjen e çmimeve botërore të produkteve primare në periudhën e ardhshme.

Rezervat valutore ruhen në nivelin e duhur dhe në zonë të sigurt. Në periudhë korrik-gusht, Banka Popullore ka bërë blerje të valutave në përputhje me zhvillimet e favorshme në tregun e këmbimit valutor, u shlye eurobondi i emetuar në vitin 2014 dhe 160 milionë euro janë ndarë nga të drejtat e tërheqjes speciale nga FMN. Në përgjithësi, rritja e rezervave valutore që nga fillimi i vitit është pak më e lartë se sa pritej në parashikimet e muajit  prill. Në korrik të vitit 2021, deficiti tregtar është pak më i lartë nga pritjet për tremujorin e tretë të vitit, por periudha e vlerësimit është shumë e shkurtër për të nxjerrë konkluzione më të sakta. Të dhënat e fundit të disponueshme për operacionet e këmbimit valutor tregojnë mundësinë e hyrjeve neto më të larta nga transferet private sesa pritjet për tremujorin e tretë të vitit 2021. 

Lëvizjet brenda sektorit monetar edhe më tej janë solide, dhe sipas të dhënave fillestare për muajin gusht të vitit 2021, normat vjetore të rritjes së totalit të depozitave dhe totalit të kredive janë mbi parashikimet për tremujorin e tretë të vitit 2021, sipas parashikimeve të muajit prill.

Në periudhë mes dy mbledhjeve të Komitetit, likuiditeti i sistemit bankar në monedhën vendase ende është në nivel relativisht të qëndrueshëm dhe të lartë. Treguesit e performancës së tregut valutor tregojnë normalizim të mëtejshëm të ofertës së valutave nga zyrat e këmbimit dhe personave fizik në nivelet e para krizës. Këto lëvizje të tregut, shoqëruar me likuiditetin solid të valutës së huaj të bankave në muajin gusht, kontribuan në rritjen e ofertës valutore dhe rrjedhimisht në ndërhyrjet e Bankës Popullore për blerjen e tepëricës së valutës së huaj nga sistemi bankar, në shumën prej 30.7 milionë euro.

Në muajin gusht, lëvizjet në tregjet financiare ndërkombëtare në masë të konsiderueshme ishin reagim ndaj treguesve të favorshëm ekonomik për ShBA dhe pritshmëritë e forcuara për njoftim të tërheqjes së stimulit monetar nga FED, qëndrimet kufizuese mbi politikën monetare të zyrtarëve të BQE-së, por edhe presionet e rritura të çmimeve në nivel global. Në kushte të tilla, mbizotëruan perceptimet e investitorëve për një fillim më të shpejtë të ciklit të shtrëngimit të politikës monetare të bankave më të mëdha qendrore, për shkak të së cilave çmimet e bonove të qeverisë në euro-zonë dhe ShBA shënuan rënie, ndërsa rendimentet e tyre u rritën.

Në përgjithësi, në mbledhjen e Komitetit u konstatua se tani për tani treguesit makroekonomik janë në përputhje me pritshmëritë, ndërsa qëndrimet për ambientin e implementimit të politikës monetare janë të pandryshuara në raport me vlerësimin paraprak. Pasiguria dhe rreziqet nga rrjedha e pandemisë së Kovid-19 vazhdojnë të jenë të pranishme. Banka Popullore do të vazhdojë me kujdes të monitorojë tendencat dhe rreziqet e mundshme, me qëllim që të reagoj në kohë nëse paraqitet nevoja.