Shkup, 9 dhjetor 2025
Banka Popullore e Maqedonisë organizoi një konferencë të përbashkët me Bankën Botërore mbi "Vendet e punës dhe progresin ekonomik", ku u prezantuan gjetjet kryesore të Raportit të fundit Ekonomik të Bankës Botërore për Europën dhe Azinë Qendrore. Eventi u hap nga guvernatori i Bankës Popullore, Dr. Trajko Sllaveski, dhe Karoll Mezhevan, Drejtoreshë e Bankës Botërore për Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut.
Në fjalimin e tij hyrës, guvernatori Sllaveski trajtoi sfidat strukturore me të cilat përballet ekonomia maqedonase, duke theksuar se edhe pas më shumë se tre dekadash tranzicioni, konvergjenca e vendit tonë, si dhe e vendeve të rajonit të Ballkanit Perëndimor, po përparon ngadalë. Të ardhurat mesatare të rajonit janë ende nën gjysmën e mesatares së BE-së, dhe në vendin tonë, të ardhurat për frymë janë rreth 42% të mesatares evropiane. Në të njëjtën kohë, një sfidë e rëndësishme për konvergjencë të mëtejshme është ngadalësimi i potencialit të rritjes së ekonomisë, i cili pasqyron kufizime në të gjithë faktorët e prodhimit - punën, kapitalin dhe produktivitetin. Vëmendje e veçantë iu kushtua tregut të punës, ku pavarësisht uljes së ndjeshme të papunësisë, dobësitë strukturore janë ende të pranishme që kufizojnë potencialin e rritjes së ekonomisë. Theks i veçantë u vu në pasojat në tregun e punës të ndryshimeve demografike dhe plakjes së popullsisë, të cilat mund të çojnë në një ulje të popullsisë në moshë pune në rajonin e Ballkanit Perëndimor me rreth një të pestën deri në vitin 2050. Këto tendenca përkeqësohen më tej nga emigrimi i vazhdueshëm i të rinjve dhe personave me arsim të lartë, gjë që përfaqëson një humbje të konsiderueshme të kapitalit njerëzor për ekonomitë në rajon.
Prandaj, guvernatori theksoi se përparësia kryesore është krijimi i më shumë vendeve të punës dhe me cilësi më të mirë, për të cilat kërkohen disa parakushte. Së pari, investime të vazhdueshme në kapitalin njerëzor, duke forcuar sistemet e arsimit dhe trajnimit, duke zhvilluar aftësi, veçanërisht ato digjitale, dhe duke krijuar më shumë mundësi për të rinjtë që të ndërtojnë karriera në vendin e tyre. Së dyti, është e nevojshme të forcohet kapaciteti institucional dhe të përmirësohet klima e investimeve, duke ulur barrën administrative dhe duke përshpejtuar transformimin digjital, për të mbështetur kompanitë në krijimin e vendeve të punës. Së treti, është e nevojshme të inkurajohet një sektor privat më dinamik, me akses të përshtatshëm në financim dhe politika që do të stimulojnë investimet private.
“Ne në Grupin e Bankës Botërore jemi të përkushtuar ndaj vendeve të punës – sepse vendet e punës krijojnë dinjitet dhe shpresë. Vendet e punës janë rruga më e sigurt për të dalë nga varfëria dhe një mënyrë e provuar për të fuqizuar njerëzit dhe për të ndërtuar ekonomi të qëndrueshme. Rruga e Maqedonisë së Veriut drejt prosperitetit varet nga krijimi i më shumë vendeve të punës dhe më të mira, rritja e produktivitetit dhe sigurimi i rritjes gjithëpërfshirëse. Duke punuar së bashku – qeveria, bizneset, shoqëria civile, akademia dhe partnerët ndërkombëtarë – ne mund të çlirojmë potencialin e plotë të popullit maqedonas dhe të ndërtojmë një ekonomi konkurruese, elastike dhe të barabartë”, tha Mezhevan.
Fjalimet hyrëse u pasuan nga një prezantim me temë "Punët dhe Progresi Ekonomik" nga Ivan Torre, Ekonomist i Lartë në Zyrën e Kryeekonomistit të Bankës Botërore për Europë dhe Azi Qendrore.
“Rritja e fortë e produktivitetit është çelësi i krijimit të vendeve të punës: çdo rritje prej 1% e produktivitetit çon në një rritje të punësimit prej rreth 0.15% gjatë pesë viteve. Megjithatë, kjo shifër mund të ndryshojë nga një vend në tjetrin dhe për t'u arritur plotësisht, nevojiten reforma të guximshme në infrastrukturë, qeverisje dhe mobilizimin e kapitalit privat. Investimet në kujdesin shëndetësor, arsim dhe trajnime janë thelbësore për të çliruar fuqinë punëtore të nënshfrytëzuar dhe për të mbështetur transformimin strukturor. Prioritetet sektoriale - agrobiznesi, prodhimi, turizmi, kujdesi shëndetësor dhe energjia - duhet t'i plotësojnë këto reforma për të sjellë përfitime reale në punësim”, theksoi Torre.
Konferenca vazhdoi me një diskutim në panel me temën “Nga sfidat në mundësi: Formësimi i tregut të punës në Maqedoninë e Veriut”, të moderuar nga Isolina Rossi nga Banka Botërore. Në panel morën pjesë Presidenti i Dhomës së Tregtisë, Branko Azeski, Drejtoresha Ekzekutive e “Maqedonia 2025”, Nikica Mojsoska-Blazevski, dhe Drejtoresha e Sektorit për Politika Ekonomike dhe Zhvillim në Ministrinë e Financave, Vesna Cvetanova, të cilat diskutuan reformat e nevojshme për një treg pune më dinamik, ruajtjen e talenteve, rritjen e normave të aktivitetit dhe rritjen e produktivitetit.
Eventi theksoi edhe një herë rëndësinë e thellimit të bashkëpunimit midis institucioneve ndërkombëtare dhe politikëbërësve kombëtarë, me qëllim sigurimin e rritjes që krijon vende pune cilësore dhe prosperitet afatgjatë për qytetarët.